Elk bedrijf heeft een juridische vorm. Dit heet de rechtsvorm. Een ondernemer kan voor zijn bedrijf uit allerlei rechtsvormen kiezen. Aan elke rechtsvorm kleven uiteenlopende eigenschappen. Wat is nu de beste rechtsvorm? Dat hangt af van de situatie van het betrokken bedrijf en hoe de ondernemer de eigenschappen van de rechtsvormen waardeert. Op deze pagina leest u hoofdlijnen rond twee rechtsvormen: de eenmanszaak en de BV.
De eenmanszaak en de BV zijn in Nederland veruit de meest voorkomende rechtsvormen voor bedrijven. Een eenmanszaak kan, anders dan de naam doet vermoeden, wel degelijk een bedrijf zijn dat werknemers in dienst heeft.
Oprichting
Voor het oprichten van een eenmanszaak gelden geen speciale eisen. Het oprichten van een BV gebeurt door middel van een akte bij de notaris. Deze akte bevat onder andere de statuten voor de BV. De statuten beschrijven de structuur van de BV. Aan de oprichting van een eenmanszaak en een BV kleven wettelijke gevolgen in de vorm van een verplichte inschrijving in het register bij de Kamer van Koophandel, aanmelden bij de Belastingdienst voor bijvoorbeeld het btw-nummer, etc.
Aansprakelijkheid
De ondernemer in de eenmanszaak is met zijn gehele vermogen aansprakelijk voor alle schulden van het bedrijf. De statutair directeur/grootaandeelhouder in de BV is niet aansprakelijk voor de schulden van de BV. Bij deze twee uitgangspunten passen wel wat nuanceringen. Zo kan een ondernemer in de eenmanszaak door middel van huwelijkse voorwaarden proberen privé-vermogen af te schermen van de zakelijke crediteuren. De statutair directeur die naast zijn BV als partij optreedt bij een contract (“in privé meetekenen”) maakt zich daarmee ook persoonlijk aansprakelijk. Daarnaast heeft de wetgever aan bepaalde gevallen van misbruik van de rechtsvorm BV persoonlijke aansprakelijkheid van de statutair directeur gekoppeld. Voor beide rechtsvormen geldt dat het voorkomen van aansprakelijkheid belangrijk is. Elk bedrijf moet zijn kennis en vaardigheid op niveau hebben. Advies: haal alleen werk binnen dat het bedrijf aan kan, en zorg voor goede contracten (inclusief algemene voorwaarden) om aansprakelijkheid te beperken als er ondanks alle voorzorgen toch iets mis gaat. Daarnaast doet elk bedrijf er goed aan zich te verzekeren om de financiële lasten van aansprakelijkheid te kunnen afwentelen.
Fiscale aspecten
De ondernemer in de eenmanszaak valt voor de fiscale afhandeling van zijn verdiensten onder de Wet Inkomstenbelasting. De ondernemer in de eenmanszaak kan gebruik maken van enkele fiscale faciliteiten zoals de startersaftrek en de ondernemersaftrek. Over de verdiensten in de BV moet de BV vennootschapsbelasting betalen. Over de bedragen die de BV uitkeert als beloning aan de statutair directeur is inkomstenbelasting verschuldigd. Over het door de BV aan de (groot)aandeelhouder uitgekeerde dividend wordt dividendbelasting geheven. Er bestaan dus verschillen in de fiscale behandeling van een eenmanszaak en een BV. Vanuit fiscale invalshoek geredeneerd, is de keuze tussen een eenmanszaak en een BV vooral afhankelijk van de omvang van de verdiensten in het bedrijf. Bij lagere winstbedragen pakt de eenmanszaak in de regel fiscaal gunstiger uit. Het omslagpunt hangt af van de specifieke omstandigheden van het betrokken bedrijf en kan dus per bedrijf verschillen.
Sociale zekerheid
De ondernemer in de eenmanszaak geldt niet als werknemer en komt dus niet in aanmerking voor de werknemersverzekeringen zoals de Werkloosheidswet. Ook de statutair bestuurder- grootaandeelhouder van de BV geldt in het algemeen niet als werknemer in de zin van de werknemersverzekeringen. In zoverre weegt het aspect van sociale zekerheid als factor voor de keuze tussen de rechtsvormen eenmanszaak en BV in de praktijk nauwelijks mee.
Continuïteit bedrijf en overdracht bedrijf
In kleinere bedrijven vormt de ondernemer de spil van het bedrijf. Het bedrijf in feitelijke zin staat of valt met de persoon van de ondernemer, ongeacht de rechtsvorm. Bij overlijden van de ondernemer in de eenmanszaak volgt in principe liquidatie of verkoop van het bedrijf als onderdeel van afwikkeling van de erfenis. Een testament kan bijdragen aan het intact houden van het bedrijf. Bij overlijden van de statutair directeur-grootaandeelhouder van een BV blijft de BV bestaan. Overdracht van het bedrijf bij een eenmanszaak gebeurt door overdracht door de ondernemer van bezittingen en schulden. Overdracht van een bedrijf door de BV gebeurt eveneens door een overdracht van bezittingen en schulden. Daarnaast bestaat de mogelijkheid van overdracht door de (groot)aandeelhouder van zijn aandelen in de BV. Een aandelenoverdracht is in het algemeen een eenvoudiger zaak dan een overdracht van bezittingen en schulden.
Tips
Kijk voor meer informatie op www.kvk.nl. Hier staat veel algemene informatie over de rechtsvorm voor een bedrijf. Sites van bijv. de Belastingdienst, advocaten en notarissen bieden eveneens informatie. De keuze van een rechtsvorm voor een bedrijf is maatwerk. Schakel een gespecialiseerde adviseur in voor begeleiding bij de keuze van een rechtsvorm. Als de omstandigheden veranderen in vergelijking met de situatie waarin voor een bepaalde rechtsvorm is gekozen, dan kan een bedrijf de rechtsvorm veranderen. Dat vergt kosten en moeite. Denk aan het omzetten van overeenkomsten en mogelijke fiscale gevolgen. Het is dus niet handig om elk jaar van rechtsvorm te veranderen. Kies daarom een rechtsvorm waarmee het bedrijf enkele jaren vooruit kan.